Direct naar de inhoud
Maakonderwijs.apponderdeel vanonderwijstools.app
Terug naar de opdracht
Bron: Craftsman Space — Wedged Tenon and Mortise Joint

Traditionele Houtverbindingen: Pen-en-Gat, Spieën & Schroefloze Verbindingen

Ontdek hoe je twee stukken hout stevig met elkaar verbindt zonder schroeven of spijkers, met een pen-en-gat-verbinding en een houten spie.

Groep:
groep 7, groep 8
Tijdsduur:
90 minuten
Niveau:
moeilijk
Groepsvorm:
individueel
Naam: ____________________________Datum: ______________
Technische tekening van een pen-en-gat-verbinding waarbij houten wiggen in een sleuf aan het uitstekende deel van de pen worden geslagen, zodat de verbinding vanbinnen uitzet en vastklemt.

Wat heb je nodig?

  • Vurenhouten latten (ca. 20x20 mm en 20x40 mm) of multiplex
  • Houten deuvels en houten wiggen/spieën
  • Houtlijm (optioneel, de uitdaging is zuiver mechanische passing)
  • Schuurpapier (korrel 80 en 180)
  • Potloden en schuifmaten / winkelhaken
  • Kapzaag / Japanse trekzaag (onder toezicht)
  • Houtvijl en rasp
  • Lijmtangen / bankschroef
  • Veiligheidsbril

Wat leer je?

  • De principes van wrijvingspassing, pen-en-gat verbindingen en wigkracht begrijpen
  • Hout bewerken met handgereedschap (fijnzaag, vijl, schuurpapier) en maattoleranties respecteren
  • Constructieve trek- en afschuifsterktes in houtvezelrichting analyseren
  • Waardering ontwikkelen voor traditioneel houtbewerkingsambacht en circulaire verbindingstechnieken
  • Het verschil begrijpen tussen een doorlopende gespiede verbinding en een blinde ('fox') spieverbinding voor een gat dat niet doorloopt

⚠️ Let op — Veiligheid

Werkstuk altijd vastzetten met lijmtang aan de werkbank. Veiligheidsbril verplicht. Handen achter de zaagrichting houden.

Stappenplan

Eeuwenoude houten gebouwen en schepen blijven vaak zonder een enkele metalen schroef of spijker overeind, dankzij slimme geometrische houtverbindingen. In dit ambachtelijke project ontdekken leerlingen hoe een pen-en-gat-verbinding met een spie hout muurvast klemt.

  1. 1

    DE PEN EN HET GAT MAKEN

  2. 2

    PASSEND MAKEN

  3. 3

    DE MORTISE (HET GAT) VOORBEREIDEN OP DE SPIE

  4. 4

    DE SPIE MAKEN EN PLAATSEN

  5. 5

    DE VARIANT ZONDER DOORLOPEND GAT (BLINDE OF 'FOX'-SPIEVERBINDING)

  6. 6

    TESTEN

Voorbeelden

Doorlopende gespiede pen-en-gatverbinding, aanzicht van het uiteinde
Doorlopende gespiede pen-en-gatverbinding
Gespiede pen-en-gatverbinding met een gaatje tegen scheuren
Blinde ('fox') gespiede pen-en-gatverbinding, voor een gat dat niet doorloopt