Bron: Rik Kuiper / MaaklabSpits

Bewegende kunst met een spiraal

Knip een spiraal uit een papieren bord of cirkel en laat 'm dansen in de lucht: een speelse kennismaking met kinetische kunst en luchtstroming.

Kunst Ontwerpen

Groep / Leerjaar: groep 1-2, groep 2, groep 3
Tijdsduur: 40 minuten
Niveau: makkelijk
Groepsvorm: individueel

Bekijk & Print Leerlingwerkblad Bekijk originele bron

A4 Printbaar Werkblad

Leerlingwerkblad voor in de Klas

Stappenplan, materiaallijst en leerdoelen, altijd bijgewerkt vanaf deze opdrachtpagina.

Bekijk & Print Werkblad

Aan de slag

Stappenplan voor Leerlingen

0 / 5 stappen voltooid

Voortgang van de maakles:0%

In deze maakopdracht ontdekken jonge makers hoe een plat, tweedimensionaal vlak transformeert in een ruimtelijke, bewegende sculptuur. Geïnspireerd door de beroemde kinetische kunstwerken en mobiles van Alexander Calder ontwerpen leerlingen een kleurrijke spiraal die reageert op de minste luchtstroming en opstijgende warme lucht.

🔍 Fase 1: Oriëntatie & Concept

Stap 1

KINETISCHE KUNST VERKENNEN

•Bekijk samen een kort fragment van de bewegende sculpturen van Alexander Calder.
•Waarom bewegen ze zonder motor? (Evenwicht, zwaartepunt en luchtverplaatsing.)
•Teken op een stevig rond vel papier of een papieren bordje een punt in het midden en teken van daaruit een gelijkmatige spiraallijn naar buiten.

✏️ Fase 2: Ontwerpen & Schetsen

Stap 2

KLEURPATRONEN ONTWERPEN

•Versier beide kanten van het papier voordat er geknipt wordt, met felle kleuren of patronen.
•Bedenk wat er met dit patroon gebeurt als de spiraal straks ronddraait.

🛠️ Fase 3: Bouwen & Maken

Stap 3

PRECIES DE SPIRAAL KNIPPEN

•Knip met een scherpe kinderschaar langs de getekende spiraallijn, van de buitenrand naar het middelpunt.
•Zorg dat de strook overal ongeveer even breed blijft.

⚡ Fase 4: Testen & Optimaliseren

Stap 4

OPHANGPUNT BEVESTIGEN

•Prik een klein gaatje in de top (het midden van de spiraal) en haal er een dun draadje doorheen met een knoop.

🌟 Fase 5: Presenteren & Evalueren

Stap 5

TESTEN MET LUCHTSTROMING

•Hang de spiralen op verschillende plekken in het lokaal op: bij een open raam of boven een warme radiator, of blaas er zachtjes onder.
•Observeer hoe opstijgende warme lucht de spiraal laat tollen.

Praktijk & Inspiratie

Voorbeelden & Inspiratie

Foto's van gemaakte werkstukken, tussenstappen en inspirerende variaties, aangeleverd door de bron van deze opdracht:

Bewegende kunst met een spiraal voorbeeld 1

Eindresultaat

Instructievideo's

De draad van Alexander Calder · Educatie video

Leerdoelen & Vaardigheden

Met deze maakopdracht werken leerlingen aan de volgende SLO kerndoelen en vaardigheden:

Begrijpen hoe een tweedimensionaal plat vlak (een cirkel) transformeert in een driedimensionaal ruimtelijk bewegend object
Leren over kinetische kunst en de kunsthistorische pionier Alexander Calder
Oefenen van fijne knipmotoriek: gecontroleerd een vloeiende, gelijkmatige spiraallijn volgen
Ontdekken van natuurkundige principes: luchtstroming, opstijgende warme lucht (convectie) en rotatie

Didactische Handreiking

Leerkrachtinstructies & Klasbegeleiding

1. Voorbereiding & Lokaalinrichting

Teken vooraf spiraalsjablonen op stevig papier of karton. Zorg voor scharen, naadjes, vliegertouw en verwarmingsbronnen (radiator of theelichtje onder toezicht).

2. Prikkelende Introductie & Lesopening

Hang een papieren spiraal boven een warme radiator: de spiraal begint spontaan te draaien! Vraag: 'Wie duwt de spiraal aan als er geen wind waait?' Introduceer opstijgende warme lucht (convectie).

3. Veiligheidsprotocol & Didactische Valkuilen

⚠️ Veiligheidsinstructies voor de klas:

Bij gebruik van theelichtjes: houd minimaal 20 cm afstand tussen de vlam en het papier. Nooit onbeheerd laten branden!

🔍 Waar lopen leerlingen typisch vast?

Als het ophangtouwtje niet exact in het midden van de spiraalpunt zit, hangt de spiraal scheef en draait hij niet soepel.

4. Differentiatie & Snelle Makers

Laat leerlingen experimenteren met verschillende materialen (aluminiumfolie, vloeipapier, dik karton) en de rotatiesnelheid meten met een stopwatch.

5. Klassikale Reflectie & Vragen

1.Waarom stijgt warme lucht op en daalt koude lucht?
2.Hoe beïnvloedt het aantal windingen van de spiraal de draaisnelheid?
3.Waarom hebben windmolens en turbines schuine bladen net als deze spiraal?

Reviews van leerkrachten

Geverifieerde leerkrachten of gasten (na goedkeuring) — echte ervaringen

Niet ingelogd?

Log in met je schoolmailadres, of ga verder zonder account — dat wordt dan wel eerst door een beheerder bekeken voordat het zichtbaar wordt.

Reviews laden…

Laat je inspireren

Vergelijkbare Maakopdrachten

Rik Kuiper / MaaklabSpits

Kartonnen rol transformeren

Verander een simpele wc- of keukenrol in een vernieuwend object, dier, gebouw of mechanisch onderdeel met divergent denken en slimme verbindingstechnieken.

OntwerpenKunstTechniek

groep 3, groep 4, groep 5 50 min

Instructables — Simple Pneumatic Machine: Easy and Fun STEM Project for Kids (LanceMakes)

Pneumatische Monster-Poppen: Luchtdrukcilinders, Slangen & Scharnieroverbrenging

Bouw een kartonnen pop waarvan een onderdeel — bijvoorbeeld de bek of een arm — beweegt dankzij een eenvoudig pneumatisch systeem van twee spuiten en een slangetje.

TechniekKunstOntwerpen

groep 3, groep 4, groep 5, groep 6 1 uur

Instructables / STEM Projects

3D Hologram Projector voor Smartphones

Creëer zwevende 3D-hologrammen met een smartphone en een zelfgemaakte transparante piramide.

TechniekNatuurOntwerpen

groep 5, groep 6, groep 7, groep 8 45 min