Direct naar de inhoud
Maakonderwijs.apponderdeel vanonderwijstools.app
Terug naar de opdracht
Bron: Rik Kuiper / MaaklabSpits

Bouw een dijk

Bouw in groepjes een eigen testdijkje van klei, zand, grond of steentjes, voorspel waar hij zal breken, test met water en ontdek hoe een dijk kan bezwijken.

Groep:
groep 5, groep 6, groep 7
Tijdsduur:
75 minuten
Niveau:
gemiddeld
Groepsvorm:
groepjes
Naam: ____________________________Datum: ______________
Dijkmodel testen in een waterbak — origineel van MaaklabSpits

Wat heb je nodig?

  • Transparante rechthoekige plastic opbergbakken of aquariumbakken
  • Modelleerklei, vette klei, speelzand, potgrond, grind en kiezels
  • Stukjes gaas, doekjes (geotextiel) en mos/grasplaggen
  • Golfplankjes (houten plankje met handvat)
  • LEGO-huisjes of suikerklontjes voor in de polder
  • Maatbekers en emmers met water
  • Linialen en timers
  • Klei (circa 135 gram per groepje), (nat) zand, grond of steentjes om als bouwmateriaal te kiezen
  • 1 liter water per groepje om de dijk mee te testen
  • Werkblad om bouwplan, voorspelling, resultaat en conclusie op te schrijven

Wat leer je?

  • Civieltechnische principes van waterkeringen, dijklichamen en faalmechanismen (overslag, erosie, kwel) begrijpen
  • Materiaaleigenschappen (doorlatendheid van zand vs. cohesie van klei) praktisch toepassen
  • Een gecontroleerde experimentele opstelling in een golfbak bouwen en testen
  • Inzicht ontwikkelen in watermanagement en klimaatadaptatie in laagliggend Nederland
  • Een voorspelling doen over waar en hoe de zelfgebouwde dijk zal bezwijken, en die voorspelling na het experiment toetsen aan de werkelijke uitkomst (voorspellen - testen - concluderen)

⚠️ Let op — Veiligheid

Zorg voor dweilen en schorten voor de leerlingen.

Stappenplan

Meer dan de helft van Nederland ligt onder de zeespiegel. Zonder dijken zou een groot deel van het land regelmatig overstromen. Maar wat maakt een dijk sterk genoeg om een storm te doorstaan? In dit onderzoek (gebaseerd op de les 'Het grote dijken experiment' van MaaklabSpits) bouwen leerlingen in groepjes een eigen testdijkje en onderzoeken ze hoe die het beste standhoudt tegen water.

  1. 1

    Het lesdoel bepalen. Aan het eind van deze les kun je uitleggen hoe een dijk kan breken en waarom Nederland dijken nodig heeft.

  2. 2

    Materiaal kiezen. Kies in je groepje het materiaal waarmee je denkt de sterkste dijk te kunnen bouwen: klei (ongeveer 135 gram per groepje), (nat) zand, gewone grond, of steentjes.

  3. 3

    Bouwplan maken en voorspellen. Overleg met je groepje hoe jullie de sterkst mogelijke dijk bouwen en schrijf jullie bouwplan en verwachting op het werkblad. Voorspel ook op welke plek de dijk het eerst zal breken.

  4. 4

    De dijk bouwen. Bouw jullie dijk van het gekozen materiaal in een bakje.

  5. 5

    Het experiment uitvoeren. De leerkracht giet 1 liter water bij de dijk. Kijk goed wat er gebeurt en schrijf je waarnemingen op het werkblad bij 'resultaat'.

  6. 6

    Verdiepen met video. Bekijk het filmpje 'Kunnen dijken stuk?' over faalmechanismen van dijken.

  7. 7

    Concluderen. Bespreek met de klas of jullie voorspelling klopte en welk faalmechanisme jullie dijk vertoonde (bijvoorbeeld water dat over de dijk heen slaat, een dijk die inzakt, of een dijk die wegspoelt). Schrijf de conclusie op het werkblad: hoe kan een dijk breken, en waarom heeft Nederland dijken nodig?

Voorbeelden

Dijkconstructie met verschillende grondlagen

Bijlagen (1)