Bron: Make: Magazine — Thumb Piano project
Traditionele Kalimba (Duimpiano) van Spaken & Hout
Onderzoek akoestiek, toonhoogte en resonantie door metalen tanden van verschillende lengtes op een klankkast te monteren.
- Groep:
- groep 5, groep 6, groep 7, groep 8
- Tijdsduur:
- 75 minuten
- Niveau:
- gemiddeld
- Groepsvorm:
- individueel
Naam: ____________________________Datum: ______________
Wat heb je nodig?
- Houten kistje / stevige houten plank
- 5-7 metalen lamellen (oude fietsspaken, zaagbladstaal of platte klemmen)
- Metalen klemstrip / aluminium strip
- Houtschroeven
- Ronde spijkers of metalen asjes (als brug)
- Schuurpapier
- Aardingsstrip (grounding bar) uit de elektra-afdeling van de bouwmarkt, met instelbare stelschroeven om de tanden vast te klemmen
- Klankkast-alternatieven zoals genoemd door de bron: saladeschaal, sigarenkistdeksel of een blok aluminium
- Opvulblokje (shim) van hout, metaal of kunststof, minimaal 1 cm dik, indien de klankkast plat is
- Schroevendraaier
- Zaag / metaalschaar
- Boormachine (voor klankgat)
- Stemapparaat-app op smartphone
- Handboor met boortje (tot ca. 6 mm)
- IJzerzaag om tanden en opvulblokje op maat te zagen; als alternatief een bankschroef en hamer om verenstaal af te breken (met veiligheidsbril)
Wat leer je?
- Inzicht krijgen in de relatie tussen snaar/lamellengte, trillingsfrequentie en toonhoogte (Hertz)
- Begrijpen hoe een resonantiekast en klankgat geluidstrillingen versterken
- Hout- en metaalbewerkingstechnieken combineren met muzikale compositie
⚠️ Let op — Veiligheid
Draag veiligheidsbrillen bij het doorknippen van verend staaldraad.
Stappenplan
Make: Magazine (auteur RP Collier) beschrijft de bouw van een kalimba met een 'grounding bar' (aardingsstrip): een metalen strip met instelbare stelschroeven die elektriciens normaal gebruiken om huisbedrading te aarden, maar die hier de tanden van het instrument vastklemt.
- 1
Stap 1
DE AARDINGSSTRIP BEVESTIGEN
- •Kies een klankkastlichaam, bijvoorbeeld een saladeschaal, een sigarenkistdeksel, een houten kistje of een blok aluminium.
- •Boor met een handboor 3 gaatjes en schroef de aardingsstrip vast met geschikte bevestigingsmiddelen (zeskant-machineschroefjes met moeren, houtschroeven, of spijkers met een beetje houtlijm, afhankelijk van je materiaal).
- 2
Stap 2
EVENTUEEL EEN OPVULBLOKJE (SHIM) TOEVOEGEN
- •De tanden hebben ruimte nodig om vrij te trillen. Is je klankkast plat, boor dan 3 extra gaatjes (met de strip als sjabloon) en plaats een opvulblokje van hout, metaal of kunststof (minstens 1 cm dik) onder de strip.
- •Heeft je klankkast al een rand of holte (zoals een kistje of een la), dan is geen opvulblokje nodig.
- 3
Stap 3
DE TANDEN MONTEREN
- •Kies tanden van materiaal dat goed trilt en niet breder is dan ongeveer 6 mm: verenstaal, fietsspaken, haarspelden, paraplubaleinen, breinaalden of teriyaki-spiesjes, in lengtes van 5 tot 15 cm.
- •Zaag de tanden op maat met een ijzerzaag; verenstaal kun je ook in een bankschroef klemmen en met een hamer afbreken (draag hierbij een veiligheidsbril!).
- •Schuif elke tand onder een stelschroef van de aardingsstrip en draai stevig vast. Eén strip kan tot 12 tanden dragen.
- 4
Stap 4
STEMMEN EN TESTEN
- •Buig de metalen tanden iets omhoog, los van het instrument, voor extra trilruimte en makkelijker tokkelen.
- •Tokkel met je duim aan elke tand: klinkt hij te laag, schuif hem dan iets korter naar buiten; klinkt hij te hoog, schuif hem juist iets langer. Holle of dunne klankkast-materialen resoneren het best — klinkt jouw kast dof, bevestig dan een aparte resonator.
Voorbeelden
