Direct naar de inhoud
Maakonderwijs.apponderdeel vanonderwijstools.app
Terug naar de opdracht
Bron: Gerard Bes (beeldhouwer)

Stenenonderzoek

Test en vergelijk stenen op hardheid met krasproeven volgens de schaal van Mohs, net als een steenhouwer.

Groep:
groep 5, groep 6, groep 7, groep 8
Tijdsduur:
60 minuten
Niveau:
gemiddeld
Groepsvorm:
groepjes
Naam: ____________________________Datum: ______________
Stenen en mineralen testen op hardheid en streepkleur — origineel van MaaklabSpits

Wat heb je nodig?

  • Gesteenteset met diverse monsters (graniet, kalksteen, zandsteen, marmer, leisteen, pyriet, kwarts)
  • Geologenloepen (10x vergroting)
  • Hardheidstest-set: koperen muntjes, stalen spijkers, glasplaatjes
  • Ongeglazuurde witte porseleinen tegeltjes (streepplaten)
  • Sterke neodymium magneten
  • Flesje azijn met druppelpipet
  • Determinatiewerkblad en viltstift voor nummering van de stenen

Wat leer je?

  • De drie hoofdgroepen gesteenten (stollingsgesteente, afzettingsgesteente, metamorf gesteente) herkennen en begrijpen
  • De hardheidsschaal van Mohs toepassen via systematische krasproeven
  • Wetenschappelijke testmethoden (streepkleur, kalkreactie, magnetisme) uitvoeren en documenteren
  • Een geologische determinatietabel en zoekkaart correct gebruiken
  • De tien referentiemineralen van de Mohs-schaal (van talk t/m diamant) en hun bewerkbaarheid kennen

⚠️ Let op — Veiligheid

Voorzichtig met kraspennen en azijndruppels.

Stappenplan

Niet elke steen is even hard: sommige stenen kun je met je vingernagel bekrassen, andere alleen met staal of diamant. Steenhouwers gebruiken de hardheid van een steen om te bepalen met welk gereedschap ze hem kunnen bewerken. In dit onderzoek testen leerlingen een verzameling stenen met krasproeven volgens de schaal van Mohs (bedacht in 1822 door Friedrich Mohs) en ontdekken ze dat dit geen exacte meting is, maar een praktische rangorde.

  1. 1

    Stap 1

    VOORBEREIDEN & MATERIAAL VERZAMELEN

    • •Verzamel een aantal verschillende stenen.
    • •Bekijk ze met een loep: zie je kristallen, korrels of laagjes? Noteer kleur, glans en textuur.
  2. 2

    Stap 2

    DE KRASPROEF (SCHAAL VAN MOHS)

    • •Probeer een steen te bekrassen met je vingernagel, met een munt en met een stalen voorwerp.
    • •Hoe meer materialen een kras achterlaten, hoe zachter de steen; sommige stenen laten zich alleen met machinaal gereedschap bewerken.
  3. 3

    Stap 3

    DE STENEN RANGSCHIKKEN

    • •Rangschik de stenen van zacht naar hard op basis van je krasproeven.
  4. 4

    Stap 4

    VERGELIJKEN

    • •Vergelijk je rangorde met die van klasgenoten: kwamen jullie tot dezelfde volgorde?
  5. 5

    Stap 5

    PRESENTEREN

    • •Presenteer je stenenverzameling met de gevonden hardheidsvolgorde aan de klas.

Voorbeelden

Standbeeld van Friedrich Mohs, bedenker van de Mohs-hardheidsschaal (1822)

Bijlagen (1)