Bron: Maakkunde (NEMO Science Museum)

Maak een geurverspreider

Extraheer geurstoffen uit kruiden en ontwerp een geurverspreider die de stank in het gymlokaal moet maskeren.

Techniek Ontwerpen Onderzoeken Natuur

Groep / Leerjaar: groep 5, groep 6, groep 7, groep 8
Tijdsduur: 240 minuten
Niveau: moeilijk
Groepsvorm: tweetallen

Bekijk & Print Leerlingwerkblad Bekijk originele bron

A4 Printbaar Werkblad

Leerlingwerkblad voor in de Klas

Stappenplan, materiaallijst en leerdoelen, altijd bijgewerkt vanaf deze opdrachtpagina.

Bekijk & Print Werkblad

Aan de slag

Stappenplan voor Leerlingen

0 / 6 stappen voltooid

Voortgang van de maakles:0%

Volg onderstaande stappen nauwkeurig om je maakopdracht zelfstandig uit te voeren:

🔍 Fase 1: Oriëntatie & Concept

Probleem verkennen. Denk na over de functie van geur (bijvoorbeeld het lokken van insecten door bloemen of het markeren van territorium door dieren) en bespreek welke geurverspreiders je al kent, zoals een geurhanger of luchtverfrisser.

✏️ Fase 2: Ontwerpen & Schetsen

Geurstoffen extraheren. Verwarm gekneusde verse kruiden (zoals tijm, munt, basilicum of lavendel) samen met water en met vaseline in een vuurvast bakje boven een waxinelichtje, zodat de geurstoffen van het kruid oplossen in het water en de vaseline. Dit proces heet extraheren.

🛠️ Fase 3: Bouwen & Maken

Diffusie onderzoeken. Ontdek hoe een geur zich door de klas verspreidt (diffusie) en onderzoek op welk materiaal, bijvoorbeeld een spons met een groter oppervlak, de geur het best verdampt en zich het verst verspreidt.

⚡ Fase 4: Testen & Optimaliseren

Ontwerpen. Bedenk in tweetallen je eigen 'anti-stank-elixer' door verschillende geuren te combineren, en ontwerp een verspreider die kan staan of hangen, met materialen als satéprikkers, wattenbollen, sponsjes, kartonnen bekers of wasknijpers.

🌟 Fase 5: Presenteren & Evalueren

Maken, testen en verbeteren. Maak de geurverspreider volgens je ontwerp, test of de geur op ongeveer 1 meter afstand te ruiken is, en verbeter het ontwerp waar nodig.

Stap 6

Presenteren. Laat je geurverspreider en de gekozen geurcombinatie aan de klas zien en bespreek of het probleem van het stinkende gymlokaal is opgelost.

Praktijk & Inspiratie

Voorbeelden & Inspiratie

Foto's van gemaakte werkstukken, tussenstappen en inspirerende variaties, aangeleverd door de bron van deze opdracht:

Eindresultaat

Leerdoelen & Vaardigheden

Met deze maakopdracht werken leerlingen aan de volgende SLO kerndoelen en vaardigheden:

De ontwerpcyclus toepassen bij het ontwerpen en maken van een geurverspreider (kerndoel 1)
De onderzoekscyclus toepassen bij het extraheren van geurstoffen uit verse kruiden (kerndoel 2)
Ontdekken dat geurstoffen uit kruiden gehaald kunnen worden door extractie (kerndoel 41, 42)
Begrijpen dat diffusie het verspreiden van een gas door de lucht is (kerndoel 42)
De fases vast, vloeibaar en gas leren onderscheiden (kerndoel 42)
Vaktaal gebruiken zoals extraheren, moleculen, diffusie en verdampen (kerndoel 55)

Didactische Handreiking

Leerkrachtinstructies & Klasbegeleiding

1. Voorbereiding & Lokaalinrichting

Richt de werkplekken vooraf in per groepje van 2 tot 4 leerlingen. Zet centrale bakken klaar met de benodigde verbruiksmaterialen (Verse kruiden (bijv. tijm, munt, basilicum, oregano of lavendel) of schil van citrusvruchten, Water, Vaseline) en leg het basisgereedschap centraal op een uitdeeltafel. Wijs een vaste "hitte-hoek" aan voor lijmpistolen of soldeerbouten met hittebestendige onderleggers en een bakje koud water. Laat leerlingen eerst hun ontwerp schetsen vóórdat ze materialen pakken.

2. Prikkelende Introductie & Lesopening

Start de les met een concrete demonstratie of een prikkelend praktijkvoorbeeld om de nieuwsgierigheid te wekken. Stel de centrale onderzoeksvraag: "Hoe kunnen we met eenvoudige materialen een werkende maak een geurverspreider ontwerpen die echt functioneert?" Laat leerlingen 2 minuten in tweetallen brainstormen over mogelijke oplossingen en inventariseer klassikaal de belangrijkste natuurkundige of artistieke principes.

3. Veiligheidsprotocol & Didactische Valkuilen

⚠️ Veiligheidsinstructies voor de klas:

⚠️ Hitteveiligheid: Soldeerbouten en lijmpistolen blijven altijd in hun metalen standaard. Bij brandwonden direct 10 minuten onder lauw stromend water houden. 🛡️ Persoonlijke bescherming: Veiligheidsbrillen verplicht bij zagen, boren, solderen of elastieklanceringen.

🔍 Waar lopen leerlingen typisch vast?

• Te veel lijm / Hittegeduld: Leerlingen willen lijm direct aanraken of gebruiken te veel lijm waardoor verbindingen scheef trekken. Laat lijm 15-20 seconden rusten. • Constructieve instabiliteit: Leerlingen bouwen te snel de hoogte in zonder stevige basisdriehoeken of ribben. • Tijdsbewaking: Bewaak dat leerlingen niet te lang blijven hangen in de schetsfase; stuur aan op snel "tinkeren" en iteratief testen met ruwe prototypes.

4. Differentiatie & Snelle Makers

• Snelle Makers / Extra Uitdaging: Laat leerlingen een extra variabele toevoegen (bijv. een schakelaar, een dubbele versnelling, decoratieve lichtdiffusie of een geavanceerde programmeer-lus) of benoem hen tot "Expert-Helpdesk" voor vastgelopen groepjes. • Extra Ondersteuning: Bied een voorgesneden basisframe of stappenkaart met visuele deelafbeeldingen aan en laat leerlingen in een duo samenwerken met een ervaren maker.

5. Klassikale Reflectie & Vragen

1.Welk onderdeel van je constructie werkte pas na 3 keer proberen, en welke aanpassing maakte het verschil?
2.Wat heb je vandaag ontdekt over de werking van de materialen en gereedschappen?
3.Als je morgen een "Versie 2.0" zou mogen bouwen, wat zou je dan fundamenteel anders ontwerpen?

Reviews van leerkrachten

Geverifieerde leerkrachten of gasten (na goedkeuring) — echte ervaringen

Niet ingelogd?

Log in met je schoolmailadres, of ga verder zonder account — dat wordt dan wel eerst door een beheerder bekeken voordat het zichtbaar wordt.

Reviews laden…

Laat je inspireren

Vergelijkbare Maakopdrachten

TeachEngineering (University of Colorado Boulder)

Aardbevingbestendige Wolkenkrabber op Schudtafel

Bouw een eigen schudtafel en test of je zelfgebouwde tandenstokers-en-marshmallowtoren een simulatie van een aardbeving van één minuut overleeft.

TechniekOntwerpenNatuur

groep 5, groep 6, groep 7, groep 8 1 u 15 min

Maakkunde (NEMO Science Museum)

Maak een bewateringssysteem

Ontwerp en bouw een bewateringssysteem dat tuinkers in de klas een hele vakantieweek zonder hulp van water voorziet.

TechniekOntwerpenNatuur

groep 5, groep 6, groep 7, groep 8 4 u 50 min

Maakkunde (NEMO Science Museum)

Maak een meetinstrument

Ontwerp en bouw een meetinstrument dat meet hoeveel lucht je in één keer uitademt, en ontdek wat volume is.

TechniekOntwerpenOnderzoeken

groep 5, groep 6, groep 7, groep 8 4 uur