Direct naar de inhoud
Mechanische Pantograaf: Tekeningen Schalen & Vergroten
Bron: Wikipedia (EN) — Pantograph (drawing instrument)

Mechanische Pantograaf: Tekeningen Schalen & Vergroten

Bouw een mechanisch parallelogram van latjes en schaal je eigen tekeningen exact groter met een pantograaf.

Groep / Leerjaar
groep 5, groep 6, groep 7, groep 8
Tijdsduur
60 minuten
Niveau
gemiddeld
Groepsvorm
individueel
A4 Printbaar Werkblad

Leerlingwerkblad voor in de Klas

Stappenplan, materiaallijst en leerdoelen, altijd bijgewerkt vanaf deze opdrachtpagina.

Bekijk & Print Werkblad
Aan de slag

Stappenplan voor Leerlingen

0 / 5 stappen voltooid
Voortgang van de maakles:0%

Vóór fotokopieerapparaten en digitale zoom bestonden, gebruikten tekenaars en cartografen de pantograaf: een mechaniek van vier scharnierende armen in een parallellogram. Eén punt is een vast draaipunt, een tweede volgt een bestaande tekening en een derde tekent automatisch een vergrote (of verkleinde) kopie. Door de verhoudingen van het parallellogram te veranderen, verander je de schaal van de kopie.

🔍 Fase 1: Oriëntatie & Concept

Stap 1

DE VIER ARMEN MAKEN

  • Knip of zaag vier identieke stevige latten (bijvoorbeeld 30 cm lang).
Stap 1
✏️ Fase 2: Ontwerpen & Schetsen

Stap 2

DE GATEN AFMETEN

  • Meet op elke lat op gelijke afstanden gaatjes af, zodat je de verhoudingen later kunt aanpassen.
Stap 2
🛠️ Fase 3: Bouwen & Maken

Stap 3

HET PARALLELLOGRAM MONTEREN

  • Verbind de vier latten kruislings met splitpennen tot een ruitvorm met twee evenwijdige armen.
Stap 3
⚡ Fase 4: Testen & Optimaliseren

Stap 4

HET VASTE PUNT EN DE PENNEN PLAATSEN

  • Zet één scharnierpunt vast op de tekentafel (het vaste draaipunt).
  • Plaats in het middelste punt een volgstift en in het buitenste punt een potlood of viltstift.
Stap 4
🌟 Fase 5: Presenteren & Evalueren

Stap 5

TESTEN

  • Leg een kleine tekening onder de volgstift en trek de lijnen rustig over.
  • Kijk hoe de stift aan het uiteinde automatisch een grotere kopie tekent.
Stap 5
Praktijk & Inspiratie

Voorbeelden & Inspiratie

Foto's van gemaakte werkstukken, tussenstappen en inspirerende variaties, aangeleverd door de bron van deze opdracht:

Mechanische Pantograaf: Tekeningen Schalen & Vergroten voorbeeld 1
Eindresultaat
Mechanische Pantograaf: Tekeningen Schalen & Vergroten voorbeeld 2
Voorbeeld
Mechanische Pantograaf: Tekeningen Schalen & Vergroten voorbeeld 3
Voorbeeld

Leerdoelen & Vaardigheden

Met deze maakopdracht werken leerlingen aan de volgende SLO kerndoelen en vaardigheden:

  • Inzicht krijgen in gelijkvormigheid, verhoudingen en meetkundige schaalfactoren (1:2, 1:3)
  • Begrijpen hoe parallellogrammen en scharnierende hefbomen bewegingen overbrengen
  • Constructieve precisie oefenen bij het uitlijnen van draaipunten
Didactische Handreiking

Leerkrachtinstructies & Klasbegeleiding

1. Voorbereiding & Lokaalinrichting

Zorg dat de afstanden tussen de gaatjes op alle vier de latten exact gelijk zijn.

2. Prikkelende Introductie & Lesopening

Hoe vergrootte men vroeger landkaarten en bouwtekeningen van paleizen zonder computers? Demonstreer de klassieke pantograaf.

3. Veiligheidsprotocol & Didactische Valkuilen
⚠️ Veiligheidsinstructies voor de klas:

Voorzichtig met punaises bij het vastzetten van het ankerpunt.

🔍 Waar lopen leerlingen typisch vast?

Als de splitpennen klemmen, hapert de stift; als ze te los zitten ontstaat er speling en wordt de tekening wiebelig.

4. Differentiatie & Snelle Makers

Verplaats de stift naar het middelpunt en de volger naar het uiteinde: nu werkt het apparaat als een verkleiner (schaalfactor 1:2)!

5. Klassikale Reflectie & Vragen

  • 1.Waarom moeten de vier armen altijd een perfect parallellogram vormen?
  • 2.Hoe kun je de gaatjes verplaatsen om een tekening niet 2x maar 3x zo groot te maken?
  • 3.Waarom blijven alle hoeken in de tekening exact hetzelfde bij het vergroten?

Reviews van leerkrachten

Geverifieerde leerkrachten of gasten (na goedkeuring) — echte ervaringen

Niet ingelogd?

Log in met je schoolmailadres, of ga verder zonder account — dat wordt dan wel eerst door een beheerder bekeken voordat het zichtbaar wordt.

Log in met een schoolmailadres

Reviews laden…

Laat je inspireren

Vergelijkbare Maakopdrachten

3D Hologram Projector voor Smartphones
Instructables / STEM Projects

3D Hologram Projector voor Smartphones

Creëer zwevende 3D-hologrammen met een smartphone en een zelfgemaakte transparante piramide.

TechniekNatuurOntwerpen
groep 5, groep 6, groep 7, groep 8 45 min
Camera Obscura: Fotografie zonder Lens
NEMO Science Museum / Exploratorium

Camera Obscura: Fotografie zonder Lens

Bouw met een schoenendoos, kalkpapier en een speldenprik de oervorm van het fototoestel en zie de wereld op zijn kop.

NatuurKunstTechniek
groep 5, groep 6, groep 7, groep 8 1 uur