Direct naar de inhoud
Bacteriën zijn overal
Bron: Rik Kuiper / MaaklabSpits

Bacteriën zijn overal

Kweek en vergelijk onzichtbare bacterie- en schimmelkolonies op voedingsbodems (petrischalen) en ontdek het effect van grondig handenwassen.

Groep / Leerjaar
groep 6, groep 7, groep 8
Tijdsduur
60 minuten
Niveau
gemiddeld
Groepsvorm
groepjes
A4 Printbaar Werkblad

Leerlingwerkblad voor in de Klas

Stappenplan, materiaallijst en leerdoelen, altijd bijgewerkt vanaf deze opdrachtpagina.

Bekijk & Print Werkblad
Aan de slag

Stappenplan voor Leerlingen

0 / 5 stappen voltooid
Voortgang van de maakles:0%

Overal om ons heen leven ontelbare micro-organismen: op deurklinken, smartphones, toetsenborden en zelfs op onze eigen vingers! Omdat bacteriën microscopisch klein zijn, zien we ze niet met het blote oog. Maar als we ze laten groeien op een voedzame agar-agar bodem in een broedstoof, vermenigvuldigen ze zich tot zichtbare, kleurrijke kolonies van miljoenen bacteriën tegelijk. Twee grote ontdekkers De Nederlander Antonie van Leeuwenhoek (1632-1723) bouwde zijn eigen microscopen en was daarmee de eerste die piepkleine 'kleine diertjes' zag die niemand eerder had opgemerkt — waaronder bacteriën en rode bloedcellen. Bijna 300 jaar later, in de zomer van 1928, deed de Britse bacterioloog Alexander Fleming (1881-1955) een toevallige maar baanbrekende ontdekking: één van zijn bacteriekweekplaatjes was per ongeluk vervuild geraakt met een schimmel, en rondom die schimmel bleken alle bacteriën dood te zijn. Fleming isoleerde de schimmel en noemde de bacteriedodende stof die hij produceerde penicilline — het eerste antibioticum. In dit microbiologisch onderzoek testen leerlingen de effectiviteit van handhygiëne en het schoonmaken van oppervlakken.

🔍 Fase 1: Oriëntatie & Concept

Voorbereiden & materiaal verzamelen

Voorbereiden & materiaal verzamelen
✏️ Fase 2: Ontwerpen & Schetsen

Monsters nemen met de streepmethode

Monsters nemen met de streepmethode
🛠️ Fase 3: Bouwen & Maken

Incubatie in de broedstoof

Incubatie in de broedstoof
⚡ Fase 4: Testen & Optimaliseren

Kolonies tellen & morfologie analyseren

Kolonies tellen & morfologie analyseren
🌟 Fase 5: Presenteren & Evalueren

Hygiënerapport & reflectie

Hygiënerapport & reflectie
Praktijk & Inspiratie

Voorbeelden & Inspiratie

Foto's van gemaakte werkstukken, tussenstappen en inspirerende variaties, aangeleverd door de bron van deze opdracht:

Bacteriën zijn overal voorbeeld 1
Eindresultaat
Bacteriën zijn overal voorbeeld 2
Voorbeeld

Instructievideo's

Growing Bacteria in Petri Dishes – Microbiology Experiment · Science Lab
Instructievideo — Bacteriën kweken en onderzoeken · MaaklabSpits

Leerdoelen & Vaardigheden

Met deze maakopdracht werken leerlingen aan de volgende SLO kerndoelen en vaardigheden:

  • Microbiologische concepten (bacteriën, schimmels, kolonies, incubatie) begrijpen
  • Steriele bemonsteringstechnieken (swabs, agarplaten, besmettingspreventie) correct toepassen
  • Kwantitatief kolonies tellen en kwalitatief classificeren op basis van morfologie
  • Het belang van handhygiëne wetenschappelijk aantonen en reflecteren op microbiële veiligheid
Didactische Handreiking

Leerkrachtinstructies & Klasbegeleiding

1. Voorbereiding & Lokaalinrichting

Giet vooraf steriele agar-voedingsbodems in petrischalen (of gebruik kant-en-klare agar-platen). Zorg voor wattenstaafjes, tape en een watervaste stift om de bodems te labelen.

2. Prikkelende Introductie & Lesopening

Vraag: 'Wat is de vieste plek in de school: de toiletbril, de deurkruk of het scherm van je tablet?' Laat leerlingen hypothesen formuleren en opschrijven.

3. Veiligheidsprotocol & Didactische Valkuilen
⚠️ Veiligheidsinstructies voor de klas:

Na afloop van het experiment de gesloten schalen vernietigen (bijv. in bleekwater dompelen voor weggooien). Handen wassen na elk monster.

🔍 Waar lopen leerlingen typisch vast?

Petrischalen mogen na het beënten en dichtplakken NOOIT meer worden geopend i.v.m. microbiologische veiligheid. Plak ze rondom goed af met tape.

4. Differentiatie & Snelle Makers

Laat leerlingen de effectiviteit van handzeep, desinfectiegel en alleen water testen door vingerafdrukken voor en na het wassen te vergelijken.

5. Klassikale Reflectie & Vragen

  • 1.Waarom groeien bacteriën sneller op een warme, vochtige plek dan in een koude koelkast?
  • 2.Zijn alle bacteriën slecht voor mensen, of zijn er ook heel nuttige bacteriën?
  • 3.Waarom wassen chirurgen en koks hun handen volgens een vast stappenplan?

Reviews van leerkrachten

Geverifieerde leerkrachten of gasten (na goedkeuring) — echte ervaringen

Niet ingelogd?

Log in met je schoolmailadres, of ga verder zonder account — dat wordt dan wel eerst door een beheerder bekeken voordat het zichtbaar wordt.

Log in met een schoolmailadres

Reviews laden…

Laat je inspireren

Vergelijkbare Maakopdrachten

Aardbevingbestendige Wolkenkrabber op Schudtafel
TeachEngineering (University of Colorado Boulder)

Aardbevingbestendige Wolkenkrabber op Schudtafel

Bouw een eigen schudtafel en test of je zelfgebouwde tandenstokers-en-marshmallowtoren een simulatie van een aardbeving van één minuut overleeft.

TechniekOntwerpenNatuur
groep 5, groep 6, groep 7, groep 8 1 u 15 min