Direct naar de inhoud
Maakonderwijs.apponderdeel vanonderwijstools.app
DNA Zichtbaar Maken: Extractie uit Aardbeien
Bron: University of Utah — Genetic Science Learning Center (Learn.Genetics)

DNA Zichtbaar Maken: Extractie uit Aardbeien

Haal met zeep, zout, een snufje vleesmalser en ijskoude alcohol de echte witte DNA-strengen uit een aardbei en bekijk de bouwstenen van het leven.

NatuurOnderzoeken
Groep / Leerjaar
groep 6, groep 7, groep 8
Tijdsduur
45 minuten
Niveau
gemiddeld
Groepsvorm
groepjes
Bekijk & Print Leerlingwerkblad Bekijk originele bron
A4 Printbaar Werkblad

Leerlingwerkblad voor in de Klas

Stappenplan, materiaallijst en leerdoelen, altijd bijgewerkt vanaf deze opdrachtpagina.

Bekijk & Print Werkblad
Aan de slag

Stappenplan voor Leerlingen

0 / 6 stappen voltooid
Voortgang van de maakles:0%

Wist je dat je het erfelijk materiaal (DNA) van een vrucht met het blote oog kunt zien? Het Genetic Science Learning Center (Learn.Genetics, University of Utah) legt in zijn officiële extractieprotocol uit hoe je celwanden afbreekt met zeep en zout, eiwitten rond het DNA opruimt met een enzym, en het DNA tenslotte laat neerslaan in ijskoude alcohol.

🔍 Fase 1: Oriëntatie & Concept

Stap 1

DE CELLEN VERPLETTEREN

  • •Doe een rijpe aardbei in een afsluitbaar plastic zakje.
  • •Druk de lucht eruit en kneed de aardbei enkele minuten tot een gladde puree (met harde groenten/zaden, zoals bij het origineel met doperwten, gebruikt men hiervoor een blender).
✏️ Fase 2: Ontwerpen & Schetsen

Stap 2

DE EXTRACTIEVLOEISTOF TOEVOEGEN

  • •Meng water met een scheutje vloeibaar afwasmiddel en een snufje keukenzout.
  • •Voeg een beetje van dit mengsel toe aan het aardbeizakje en meng voorzichtig, zonder schuim te maken. Laat het 5 tot 10 minuten rusten, zodat het afwasmiddel de celmembranen kan openbreken.
🛠️ Fase 3: Bouwen & Maken

Stap 3

FILTEREN

  • •Giet het mengsel door een koffiefilter in een glas of beker.
  • •Laat het vloeibare filtraat rustig doorlopen.
⚡ Fase 4: Testen & Optimaliseren

Stap 4

EEN ENZYM TOEVOEGEN

  • •Voeg een klein snufje vleesmalser (of, als alternatief, een druppel ananassap of contactlenzen-reinigingsvloeistof) toe aan het filtraat en roer héél voorzichtig.
  • •Dit enzym knipt de eiwitten rond het DNA los, zodat het DNA zuiverder loskomt. Roer je te hard, dan breekt het DNA juist in kleine, minder zichtbare stukjes.
🌟 Fase 5: Presenteren & Evalueren

Stap 5

DE ALCOHOL-LAAG AANBRENGEN

  • •Giet voorzichtig ijskoude alcohol (70-95% isopropyl- of ethanol) langs de rand van het glas, zodat deze als een aparte laag boven het filtraat blijft drijven.
Stap 6

Stap 6

HET DNA OPVISSEN

  • •Kijk naar het grensvlak tussen de twee vloeistoffen: er verschijnen witte, draderige slierten.
  • •Draai met een houten prikker door de witte wolk en til het DNA voorzichtig omhoog.
Praktijk & Inspiratie

Voorbeelden & Inspiratie

Foto's van gemaakte werkstukken, tussenstappen en inspirerende variaties, aangeleverd door de bron van deze opdracht:

DNA Zichtbaar Maken: Extractie uit Aardbeien voorbeeld 1
Eindresultaat

Instructievideo

DIY Science: How to Extract DNA from a Strawberry - University of Leicester · University of Leicester

Leerdoelen & Vaardigheden

Met deze maakopdracht werken leerlingen aan de volgende SLO kerndoelen en vaardigheden:

  • Begrijpen wat DNA is en hoe het beschermd wordt binnenin celwanden en celkernen
  • De chemische functie van afwasmiddel (vet oplossen in membranen) en alcohol (DNA onoplosbaar maken) ontdekken
  • Nauwkeurig werken volgens wetenschappelijk laboratoriumprotocol
  • De rol van enzymen (proteasen zoals bromelaïne/papaïne, bijvoorbeeld uit vleesmalser of ananassap) bij het opschonen van DNA van omringende eiwitten begrijpen
Didactische Handreiking

Leerkrachtinstructies & Klasbegeleiding

1. Voorbereiding & Lokaalinrichting

Leg de alcohol vooraf minstens 2 uur in de vriezer; hoe kouder de alcohol, hoe mooier het DNA neerslaat.

2. Prikkelende Introductie & Lesopening

Waarom lijken kinderen op hun ouders? Bespreek het receptenboek van het leven (DNA).

3. Veiligheidsprotocol & Didactische Valkuilen
⚠️ Veiligheidsinstructies voor de klas:

Alcohol is niet voor consumptie; laat alleen de leerkracht de alcohol inschenken.

🔍 Waar lopen leerlingen typisch vast?

Als leerlingen te wild schudden met het zeepmengsel ontstaat er te veel schuim en filtert het sap slecht.

4. Differentiatie & Snelle Makers

Probeer dezelfde extractie met een banaan of kiwi en vergelijk de hoeveelheid DNA!

5. Klassikale Reflectie & Vragen

  • 1.Waarom hebben we afwasmiddel gebruikt om de celwanden open te breken?
  • 2.Waarom lost DNA wel op in water, maar niet in ijskoude alcohol?
  • 3.Hoeveel cellen en DNA-strengen denk je dat er in zo'n wit wolkje zitten?

Reviews van leerkrachten

Geverifieerde leerkrachten of gasten (na goedkeuring) — echte ervaringen

Niet ingelogd?

Log in met je schoolmailadres, of ga verder zonder account — dat wordt dan wel eerst door een beheerder bekeken voordat het zichtbaar wordt.

Log in met een schoolmailadres

Reviews laden…

Laat je inspireren

Vergelijkbare Maakopdrachten

Aardbevingbestendige Wolkenkrabber op Schudtafel
TeachEngineering (University of Colorado Boulder)

Aardbevingbestendige Wolkenkrabber op Schudtafel

Bouw een eigen schudtafel en test of je zelfgebouwde tandenstokers-en-marshmallowtoren een simulatie van een aardbeving van één minuut overleeft.

TechniekOntwerpenNatuur
groep 5, groep 6, groep 7, groep 8 1 u 15 min
Anemometer: Zelf een Windsnelheidsmeter Bouwen
Science Buddies — How Does a Wind Meter Work? (STEM Activity)

Anemometer: Zelf een Windsnelheidsmeter Bouwen

Bouw een draaiend windkruis met bekertjes en bereken de actuele windsnelheid in kilometers per uur.

NatuurOnderzoekenTechniek
groep 5, groep 6, groep 7, groep 8 1 uur
Camera Obscura: Fotografie zonder Lens
NEMO Science Museum / Exploratorium

Camera Obscura: Fotografie zonder Lens

Bouw met een schoenendoos, kalkpapier en een speldenprik de oervorm van het fototoestel en zie de wereld op zijn kop.

NatuurKunstTechniek
groep 5, groep 6, groep 7, groep 8 1 uur